سرو روان من  sarve ravane man

٤ شهر سوخته کجای ايران بوده، چه آثاری از تمدن آن شهر به جای مانده است؟

ج : شهر سوخته در سيستان ،آثار مهم ساخته شده دراين مناطق را بيشتر نمونه های سنگی دربرگرفته، که به مناطق ديگر باستانی صادر می شده است.

فصل اول :

درس دوم : هنر و تمدن ايلام

١ گسترهٔ زمانی تمدن ايلام را ذکر کرده و مکان های مهم آن را نام ببريد.

اين تمدن با گستره بيش از دو هزار سال در سه دوره فرمانروايی ايلام کهن،ميانه و نو سرانجام پس از فروپاشی توسط آشوريان پايان يافت. اما بازتاب هنرآن را می توان در دولت های آريايی به ويژه دوره هخامنشی به خوبی مشاهده کرد.

٢ چه ارتباطی ميان دولت ايلام و تمدن دشت لوت قابل ذکر است؟

دولت ايلام به علت هم جواری و روابط نزديک با تمدن های دشت لوت، مرکز فلات و ميان رودان (بين النهرين) به عنوان حلقهٔ ارتباطی ميان اين تمدن ها محسوب می شد.

٣ آثار تمدن ايلام را نام ببرید.

از فن سفالگری و نقاشی روی سفال بسيار پيشرفته ای برخوردار بودند که با ابداع مفرغ به تدريج از اهميت آن کاسته شد و به تدريج ظروف مفرغی، نقره ای وطلايی جايگزين سفالينه های خوش ساخت قبلی شد.

٤ وضعيت خط در تمدن ايلام را شرح دهيد.

ايلاميان به موازات پيدايش نخستين خطوط تصويری جهان در تمدن های دشت لوت و سومر، خطی تصويری موسوم به «ايلامی مقدم »   يا «ايلامی آغازين » به وجود آوردند که به مرور به خطی ساده تر با حدود ٣٠٠ علامت به عنوان خط ميخی ايلامی تغيير کرده است.

٥  شکل، نقش و رنگ آثار سفالی شوش را شرح دهيد.

از نظر شکل و نقش، خصوصيات و کيفيات سفالينه های پيشين شوش را ندارند. سفالينه های اين دوره که ساخت آن ها حدود ٧٠٠ سال تداوم داشته دارای نقوش چند رنگ (قرمز، بنفش، نارنجی وسياه) و يا تک رنگ هستند.

٦  مهمترين اثر معماری تمدن ايلام چه نام دارد؟ ويژگی آن را بيان کنيد.

فصل اول :

درس سوم : دوره کوچ

١ دورهٔ مهاجرت (کوچ) مربوط به هزارهٔ چندم است؟ مناطق مهم حضور اقوام در اين دوره را نام ببريد.

نيمه دوم هزاره دوم ق.م،بخش های غربی و دامنه های جنوبی کوه البرز

٢ آثار سفالی حسنلو، سيلک و مارليک هزارهٔ دوم ق.م چه ويژگی هايی داشته اند؟

همه اشياء کشف شده در منطقه حسنلو دارای سبک وشيوه هنری مستقل و بدون هيچگونه تأثيرپذيری از تمدن های همجوار است. در منطقه تپه سيلک کاشان نمونه های منحصر به فردی از ظروف منقاردار، دهان گشاد و پايه بلند شده است.نمونه مشخص سفالگری مارليک نوعی تلفيق سفالگری و پيکرسازی در تپه مارليک است.

٣ آثار به جای مانده حدود ١٤٠٠ ق.م را با توجه به مکان آن ها دسته بندی کنيد.

سفالينه های خاکستری يا سياه ساخته شده اغلب در نواحی نزديک به مناطق غربی ومتعلق به عصر آهن اول ، در دوره عصر دوم آهن ، مهمترين تجلی آثار هنری دوره سوم آهن  رامی توان در تمدن زيويه در ناحيه غربی ايران در نزديکی شهرسقز در کردستان جستجوکرد.

٤ جنس، شکل و نقش آثار تمدن لرستان را بيان کنيد.

مفرغی ،موضوع اصلی اين آثار جانوران هستند ،موضوعات تکراری اين آثار نقوش عموماً بز و شير می باشند.

٥  آثار به جای مانده از زيويه در هزارهٔ دوم ق .م را ذکر کرده، نوع و جنس ونقش آن ها را شرح دهيد.

از آثار بارز اين منطقه آثار عاجی حکاکی شده، سپر طلايی با تزئين حيوانات افسانه ای، پيکره بالدار انسانی و ديگر اشياء طلايی است.

فصل دوم :

درس چهارم: هنر و تمدن ماد

١ نخستين دولت فلات ايران چه نام داشت و چگونه حکومت خود را بنيان گذاشت؟

مادها ، اين دولت جديد با دستيابی به «وحدت ملی » برپايه مشترکات و پيوندهای فرهنگی ميان اقوام مختلف نواحی تحت حکومت خود، نخستين دولت متحد فلات ايران را پايه گذاری کردند.

٢ نمونه هايی از تأثيرات متقابل هنر مادها با ديگر اقوام ساکن در فلات ايران را ذکر کنيد.

اين تأثير نوعی تمايل به اشکال و موضوعات حيوانی (جانورسان) در بيان هنر اقوام ياد شده است که شکل متعالی آن را می توان بعدها در هنر هخامنشی ملاحظه کرد.

٣ ويژگی های آثار گنجينه زيويه را شرح دهيد.

اين گنجينه شامل گردنبندها، زره ها، سنجاق ها و غلاف شمشير همه از جنس طلا، گلدان های سيمين و زرين، اثاثيه مزين به عاج های کنده کاری و منبت کاری و سلاح های زرين و سيمين و آهنی وزنگ های مفرغی می شود.

٤ مراکز عمده سفالگری عهد ماد کدامند؟ ويژگی آثار اين مراکز چيست؟

مراکز عمده سفالگری اين عهد نوشی جان تپه در ملاير، باباجانی در لرستان، بيستون در کرمانشاه، زيويه در کردستان و کلاردشت درمازندران بوده است. سفالگران اين مناطق در دوره مادها در توسعه و رواج لعاب برای پوشش ظروف سفالين پيشگام بوده اند.

٥  آيا نمونه ای دال بر نقاشی عصر ماد در دست داريم؟ توضيح دهيد.

چنين به نظر می رسد که مادها با روش مناسب طراحی و نقاشی بر سطوح مختلف آشنا بوده اند و شايد بتوان آن را به عنوان نمونه ای از نقاشی دوران ماد معرفی کرد.

٦  بناهای شاخص در معماری مادی کدامند؟ مثال بزنيد.

بناهای عمارت نشين صفه ای بالای تپه و گور دخمه های سنگی از مهمترين آثار معماری ماد به شمار می آيد. اين بناهای با شکوه با تأثيرپذيری از ميراث معماری مناطق تحت حاکميت مادها ووارد کردن عوامل معماری جديد توانست به عنوان معماری شاخص آريايی شناخته شود.

٧ تأثير معماری مادها بر دوران پس از خود را بيان کنيد.

اين تأثير نوعی تمايل به اشکال و موضوعات حيوانی (جانورسان) در بيان هنر اقوام ياد شده است که شکل متعالی آن را می توان بعدها در هنر هخامنشی ملاحظه کرد.

٨  مادها از چه نوع پوششی به عنوان لباس استفاده می کردند؟

لباسی شامل نيم تنه، پيراهن آستين کوتاه تا زانو داشتند و پوست حيوانی مانند گوسفند و يا بُز بر شانه چپ خود می آويختند. آن ها موهای خود را با نواری سرخ می بستند و کلاه نمدی بلندی به نام تيار بر سر می گذاشتند. پاپوش هايی نرم با نوک برگشته داشتند و خنجر يا شمشيری کوتاه به کمر می بستند.

٩ از هنر موسيقی عصر ماد چه شواهدی در دست داريم؟

وجود نقش برجسته چنگ نوازان در کوه های مال مير بختياری متعلق به اواخر سده هشتم پ.م يکی از معدود آثاری است که رواج موسيقی در دوران آريايی ها را نشان می دهد.

فصل دوم :

درس پنجم :

١ گستره قلمرو دولت هخامنشی را بيان کنيد.

دولت هخامنشی گستره قلمرو خود را تا مناطق باستانی خوزستان و فارس  گسترش داد.

٢ ويژگی های شاخص هنر هخامنشی را بيان کنيد.

توجه به معماری و عظمت گرايی درآن،گرايش به نقش و نگاره های جانوری و توجه و احترام به شخصيت والای انسانی

٣ سهم ايرانی در شکل گيری هنر هخامنشی چه بود؟

سهم ايرانی در شکل گيری هنرهخامنشی را بايستی درترکيب کردن، ظرافت بخشيدن، تناسب دادن وعظمت بخشيدن به مجموعه اين هنرها دانست.

٤ عالی ترين تجلی هنر در گستره وسيع تاريخ هنر ايران در چه قالبی ظهور يافته است؟

عالی ترين تجلی هنری به معنی حقيقی در معماری بيان شده است.

٥  ويژگی شاخص معماری هخامنشی چيست؟ انواع آن را معرفی کنيد.

ويژگی شاخص معماری هخامنشی در مقايسه با ديگر تمدن ها و سرزمين های همجوار، کاربرد ستون است. اين ستون ها که با ارتفاع و تعداد زياد در کاخ های پارسه نيز به کار رفته بود دارای سرستون هايی به شکل نيم تنه های متقارن با پاهای جمع شده از حيوانات پشت کرده است.

٦  آيا از دوران هخامنشی آثاری از ساخت معابد می توان ديد؟ توضيح دهيد.

مهمترين بناهای اين دوره را کاخ های عظيم و با شکوه تشکيل داده است و از معابد درآن اثری نيست. زيرا هخامنشيان در مکان های بلند و زير سقف آسمان به عبادت می پرداختند و ساخت معابد با باور آن ها هماهنگ نبوده است.

٧ مهمترين بنای معماری عصر هخامنشی کدام اند؟ مثال بزنيد.

مهمترين معماری عصر هخامنشی، بنای تخت جمشيد يا پارسه است. اين بنا در دامنه کوه رحمت و مشرف بر جلگه وسيع مرودشت در فارس ساخته شده و به نظر می رسد کاخی تشريفاتی برای اجرای مراسم آئينی و جشن های اين عهد بوده است. بنای تخت جمشيد شامل کاخ ها و تالارهای ستون دار و بناهای متعدد بر صفه ای بلند است.

٨  ويژگی های بنای پارسه را توضيح دهيد.

در کاخ های پارسه نيز به کار رفته بود دارای سرستون هايی به شکل نيم تنه های متقارن با پاهای جمع شده از حيوانات پشت کرده است که می توان نمونه مشابه آن را در نقوش جام های زيويه نيز مشاهده کرد. مجموع نمونه های سرستون در تخت جمشيد را می توان به چهار نوع گاو،  شير،  حيوانات تلفيقی و  لاماسو (گاو بالدار با سر انسان) تقسيم کرد.

٩ رشد حجاری و نقش برجسته در عصر هخامنشی به چه دليل بود؟

حجاری هخامنشی در نمايش حرکات و شيوه قرار گرفتن انسان هاست که همچون عباراتی منظوم و موزون جلوه می کنند. نظمی تکرار شده در پيکره ها که نسبت به نقش حيوانات از تحرک کمتری  برخوردارند و به شيوه معمول آن دوره به حالت نيمرخ حجاری شده اند.

١٠  ويژگی های نقش برجسته پلکان شرقی کاخ آپادانا را توضيح دهيد.

نمونه برجسته آن حجاری ديوار پلکان منتهی به کاخ آپادانا به طول ٩٣ متر است. اين اثر صحنه حمله شير به گاو را نشان می دهد که آن رانمادی از اعتدال شب و روز يا گردش فصول و يا نماد پيروزی ياد کرده اند.

١١  جلوه های توجه به خط و نوشتار در فرهنگ هخامنشی را با ذکر مثال بيان کنيد.

وجود کتيبه های ميخی به سه زبان پارسی باستان، ايلامی و بابلی در گنج نامه عباس آباد همدان و نقش برجسته بيستون در کرمانشاه از جلوه های توجه به خط و نوشتاردر فرهنگ هخامنشی است.

١٢  نمونه های شاخص در فلزکاری عصر هخامنشی کدامند؟

در فلزکاری های اين عهد بايد به نمونه های شاخصی به نام جام های شاخی (تکوک) اشاره کرد که از جنس طلا و ترکيبی از نقوش جانوری ساخته می شدند -يا « سيکل » و « دريک » نمونه های ديگر شامل سکه هايی از جنس طلا با نام های شکل و همچنين اشيائی از جنس مفرغ و نقره بود که با شيوه و تزئيناتی خاص ساخته می شد.

١٣  سفالگری عصر هخامنشی را توضيح دهيد.

در اين دوره علاوه بر تداوم سنت های سفالگری، ساخت ظروف ساده با تزئينات خطی کنده کاری، ظروفی به شکل ساغرهای جانورسان همانند ظروف فلزی (تکوک)متداول شد. معتبرترين سفالينه های اين عهد از مناطق فارس، خوزستان و همدان به دست آمده است.

١٤  مصاديق بارز هنر نساجی و بافندگی عصر هخامنشی را ذکر کنيد.

هنر و صنعت بافندگی در عصر هخامنشی توسعه و رونق بسياری داشته و منسوجات اين دوره سرمايه تجارتی ارزشمندی در تبادلات اقتصادی هخامنشيان با همسايگان بوده است. دليل اين ادعا وجود بافته ها و اشياء هنری اين عصر در نواحی مختلف است.

١٥  هنر نمايش در عصر هخامنشی در چه وضعيتی قرار داشت؟

گستره فرهنگ هخامنشی به دليل وجود نگرش های آئينی و مذهبی توانست زمينه های پيدايش و تکامل نمايش را ايجاد کند. در اين نمايش ها، رنگ کردن بدن، استفاده از صورتک ها و پوشيدن لباس های مبدل معمول بوده و از اسناد تاريخی چنين برمی آيد که در همدان و کرمان تماشاخانه هايی دراين دوره وجود داشته است.

فصل دوم :

درس ششم :

١ بعد از دوران افول چگونه حکومت ايران به دست اقوام آريايی افتاد؟

در دوره ای از تاريخ اين سرزمين پس از گذر از دوران افول و تشکيل دولت های محلی با گرايشات يونانی يعنی در حدود سده سوم پ.م، پارت ها که از اقوام آريايی ساکن در شمال شرقی ايران بودند با تکيه بر روحيه جنگجويی و شجاع خود و نيزمهارتشان در سوارکاری و تيراندازی به تدريج بر مناطق هم جوار خود حاکم شدند و حکومت خود را تثبيت کردند و يکی از بزرگترين قلمروهای فرمانروايی جهان را به مدت ٥٠٠ سال تحت نام اولين حاکم اشکانی اداره کردند.

٢ پايتخت های اشکانيان را نام ببريد.

سه پايتخت داشتند که به ترتيب شامل 1- نيسا (در عشق آباد ترکمنستان)، 2- صد دروازه (قومس )در جنوب دامغان و3-  تيسفون در عراق

می شد.

٣ خط و زبان های رايج در عصر اشکانی را نام برده و بازتاب آن برجامعه آن عصر را توضيح دهيد.

از حدود نيم سده اول ميلادی رسم الخط ايرانی زبان پهلوی را جايگزين حروف يونانی کردند. اين امر موجب شد تا از اين زمان نفوذ گرايشات يونانی که اشکانيان به جهت ملاحظات سياسی با آن تعارضی نداشتند، به تدريج درمنطقه روبه زوال رود.

٤ تأثير جاده ابريشم بر هنر اشکانی را توضيح دهيد.

در نيمه دوم سده دوم ميلادی تجارت جاده ابريشم در قلمرو وسيع اشکانی رونق يافت که اين امر موجب تقويت تبادلات هنری و تعامل هنر به ويژه در مسير جاده ابريشم گرديد.

٥  هنر دوره اشکانی را به چند گروه می توان تقسيم کرد؟ توضيح دهيد.

ابتدا آثار اقتباس شده و تقليدی از آثار پيشين شرقی، ايرانی و يونانی

دوم  هنر اشکانی که اوج هنر تلفيقی عناصر پيشين با ويژگی فرهنگی و هنری در سده اول پ.م و بعد از آن به شمار می رود.

سوم  هنر دوره انحطاط که شامل آثار سده دوم ميلادی تا پايان عهد اشکانی هستند.

٦  ويژگی های کلی ميراث هنری اشکانيان را بيان کنيد.

ازهمين آثار اندک می توان ميراث هنری اشکانيان شامل گردش نرم و آزاد خطوط و نقش های تخيلی را مشاهده کرد.

٧ ريشه های هنر اشکانی را در کجا بايد جستجو کرد؟ توضيح دهيد.

برخلاف آنچه که برخی هنر اشکانی را ملهم از هنر يونانی می دانند؛ هنر اشکانی ريشه در هنرمشرق زمين دارد. چرا که طرح ها و مايه های آئينی و روحانی، علاقه به ظرافت و ريزه کاری و پرداختن به جزئيات و تزئين و شيوه نمايش روبه رو نگاری که ازويژگی های هنر اشکانی است، منبع شرقی دارد.

٨  مهمترين دستاوردهای هنری عصر اشکانی را بيان کنيد.

مهمترين دستاورد هنر اشکانی را می توان معماری وشهرسازی به ويژه شهرسازی دايره ای و ابداع ايوان، گنبد، قوس وطاق گهواره ای به شمار آورد.

٩ شاخص های معماری در عصر اشکانی را توضيح دهيد.

در اين دوره تالارهای ستون دار عصرهخامنشی اهميت خود را از دست می دهند و به منظور دستيابی به فضاهايی بزرگ، در ايوان ها ستون ها به صورت تزئينی (شبه ستون) به کار می روند و کاربرد اصلی خود را از دست می دهند. حياط های باز مرکزی و ايوان های کم عرض از ويژگی بناهای اين دوره است که بعدها الگوی ساخت بناهای چهار ايوانه عصر اسلامی قرار می گيرند.

١٠  نمونه ای از نقش برجسته کاری و پيکرتراشی عصر اشکانی را معرفی کنيد.

نقوش برجسته تنگ سروک ،گچ بری ها و نقاشی های کوه خواجه ،و حجاری و مجسمه سازی پالمير

١١  آثار بجا مانده از فلزکاری عصر اشکانی را بيان کنيد.

ظروف فلزی عصر اشکانی نيز با شيوه ای تلفيقی ساخته شده به گونه ای که شکل جام ها وساغرها از تکوک های هخامنشی تقليد شده اما تزئينات آن ها به شيوه يونانی انجام شده و با عناصر هنراشکانی کامل شده است . همچنين فنون فلزکاری عصر اشکانی در ابعادی گسترده تر رامی توان در ساخت پيکره های مفرغی که همزمان با پيکره های سنگی رواج داشته ملاحظه کرد.

١٢  انواع سفالينه های رايج در عصر اشکانی را توضيح دهيد.

سفالينه های اشکانی به دليل کاربرد روزمره و استفاده مردم عادی کمتر جنبه هنری داشت.

مهمترين آثار سفالگری اين عهد تابوت های سفالينی است که با تصاوير و نقوش مختلف خطی کنده کاری، تزئين شده و سپس با لعاب پوشش يافته است.

١٣  جايگاه نقاشی ديواری در عصر اشکانی را بيان کرده و نمونه هايی از آن ذکر کنيد.

مهمترين مراکز اين هنر کوه خواجه در سيستان و منطقه دورااروپوس در سوريه کنونی بوده اند.اين نقاشی ها دارای طرح هايی ساده و تزئينی، نقش گياهان، جانوران و انسان همراه با حرکت های آزاد را دربر می گيرد که با استفاده از رنگ های تخت و خطوط کناره نمای سياه (قلمگيری) و نقوش خاص ايرانی چون گل نيلوفر، برگ کنگر، نقش نخلچه و … اجرا شده اند.

١٤  وضعيت نمايش در عهد اشکانی را شرح دهيد.

اشکانيان علاقه خاصی به نمايش و موسيقی از خود نشان می دادند به گونه ای که حتی تراژدی های اوريپيد نمايشنامه نويس يونانی در تيسفون اجرا می شده است. در کاخ هاترا نقاب های نمايشی همراه با نقوش تزئينی به دست آمده که هر يک از آن ها نمايشگر شخصيت های نمايشی آن روزگار بوده اند.

١٥  موسيقی در عهد اشکانی چه کاربردهايی داشت و سازهای رايج در آن چه بودند؟

علاقه به نظامی گری يکی از دلايل علاقه اشکانيان به موسيقی بود. آنان برای برانگيختن سربازان در ميادين جنگ از سازهايی شبيه شيپور، کرنا، سنج های برنجی و دهل های چرمی که گرداگرد آن رازنگوله هايی آويخته بودند استفاده می کردند. آن ها به غير از مراسم جنگ در جشن ها و مجالس سازهای معروف بوده اند.