آشنایی با هنرهای سنتی ایران- هنرهای نمایشی (برای مطالعه دانشجویان کارشناسی
نقالی ایرانی یا افسانه گویی ایرانی قدیمی ترین شکل بازگویی
افسانهها در ایران است و از مدتها پیش نقش مهمی در جامعه
دارد. نقال کسی است که نقل حماسی میگوید و مضمون
نقلهایش بیشتر پیرامون داستان شاهان و پهلوانان ایران زمین
است.
نقال شعر یا نثرها را با حرکات و اشارات و گاهی به همراه
موسیقی و توصیف کتیبهها و نقاشیها بازگو میکند. نقال به
استعداد قابل توجهی برای حفظ اشعار و متنها و همچنین
توانایی بداهه گویی و مهارت سخنرانی نیاز دارد.
لباس نقال، لباسی سادهاست و گاهی به همراه کلاه باستانی یا کتهای زرهی در
طول اجرای برنامه برای بازگو کردن صحنههای نبرد است.
تخت حوضی :(روحوضی)
در گذشته در وسط حیاط خانههای بزرگ
ایرانی، حوضی بود که کاربردهای فراوانی داشت. از آن جمله در
زمان جشنها و میهمانیها، ساکنان خانه روی آن تخته بزرگی
میگذاشتند و شکلی همانند صحنه نمایش به آن میدادند تا
عدهای بازیگر روی آن تخته به اجرای نمایش و البته از نوع کمدی
آن بپردازند. با توجه به وجود شخصیت کمدی و قدیمی "سیاه"
در ایران، این نمایشها به یکی از نامهای عمومی "سیاه بازی" یا
"تخت حوضی" و یا "روحوضی" معروف شدند.
تعزیه :
تعزیه به معنای متعارف، نمایشی است که در آن واقعهٔ کربلا به دست افرادی که هر یک
نقشی از شخصیتهای اصلی را بر دوش دارند ، نشان داده میشود.این نمایش نوعی نمایش مذهبی و سنتی ایرانی - شیعی و بیشتر دربارهٔ کشته شدن حسین بن علی و مصائب اهل بیت است.
عَلم یا جریده یکی از وسیلههای نمادین بکار رفته در آیین سوگواری عاشورا در میان شیعیان است. این وسیله معمولاً چوبی بلندی به ارتفاع پنج شش متر که سر آن پنجهای برنجین میگذارند و پارچههای رنگین قیمتی به چوب میبندند. علم از فلز ساخته شده، توسط علم دار حمل میشود.
رقص:
معمولاً به حرکتهای انسان که برای بیان یک حالت انجام میگیرد گفته میشود. رقص میتواند در یک محیط اجرایی، روحانی یا اجتماعی اجرا شود. واژهٔ رقص همچنین برای نشان دادن جنبشهای موزون و ترازمند جانداران و اشیاء دیگر به کار میرود.
رقص در ایران :
در ایران رقصهای زیادی وجود دارد. مثل رقص آذربایجانی، کردی، لری، مازندرانی، خراسانی، سیستانی، قاسم آبادی وغیره. معمولاً رقص هر منطقه با شرایط محیطی و معیشتی آن منطقه ارتباط نزدیکی دارد. بطور مثال رقص مناطق شمالی ایران دارای قسمتهایی است که بصورت نمادین کاشت برنج و پاشیدن بذر را نشان میدهد یا رقص چوبانی آذری/آذربایجانی به شکلی است که مثلاً چوپانی از گوسفندان خود در مقابل گرگ محافظت میکند. برگها، رقص جفتگیری در جانوران یا رقص باد.
مدرس دروس زیر به ترتیب تخصص و سابقه :